Hanza, Liga Hanzeatycka, Związek Hanzeatycki (z niem.) – związek miast handlowych Europy Północnej z czasów Średniowiecza i początku ery nowożytnej. Miasta należące do związku popierały się na polu ekonomicznym, utrudniając pracę kupcom z miast nie należących do związku.
Spis treści |
edytuj Historia
Pierwsze hanzy powstały w XII wieku w Niderlandach, następna (tzw. hanza londyńska) składała się z 15 miast z Flandrii i ułatwiała im handel wełną z Anglii.
Największą sławę zdobyła tzw. Hanza niemiecka (w literaturze znana po prostu jako "Hanza"), która w XIV-XV w. gromadziła praktycznie wszystkie miasta pobrzeża Morza Północnego i Bałtyckiego. Po uzyskaniu monopolu na wspomnianych akwenach Hanza osiągała wielkie zyski, a należące do niej miasta często wówczas właśnie przeżywały świetność. Równie wielkie były wpływy polityczne Hanzy, zwłaszcza w Niemczech i państwach skandynawskich (m.in. zwycięska wojna przeciw Danii 1368-1370 – pokój ze Stralsundu gwarantował Hanzie 15% zysków z duńskiego handlu). Wpływy Hanzy sięgały Nowogrodu i Anglii. Bogate miasta były w stanie często wystawiać większe i silniejsze armie zaciężne niż biedni monarchowie, polegający często na pospolitym ruszeniu szlachty.
W szczytowym okresie rozwoju Hanza liczyła około 160 miast pod przewodnictwem Lubeki, a językiem urzędowym Związku była odmiana języka dolnosaksońskiego z rejonu tegoż miasta. Delegaci z miast hanzeatyckich zjeżdżali się co jakiś czas i opracowywali wspólną politykę (tzw. Hansetage).
Z czasem jednak znaczenie tej organizacji zaczęło maleć. Miasta stały się bardziej zależne od swoich monarchów, pojawiły się rozbieżności między interesami poszczególnych członków, niechęć konsumentów do wysokich cen dyktowanych przez Ligę, wreszcie konkurencja niezależnych kupców holenderskich doprowadziły do upadku organizacji. W 1478 r. kupcy hanzeatyccy zostali wygnani z Nowogrodu. Ostatecznie Hanza utraciła pozycję w wyniku wielkich odkryć geograficznych i ustanowieniu szlaków morskich łączących Europę z Ameryką i Indiami.
Ostatni zjazd delegatów miast hanzeatyckich odbył się w 1669 r.
edytuj Najważniejsze miasta Hanzy
Lubeka *
Rostock *
Hamburg *
Brema *
Brugia
Kolonia
Frankfurt nad Odrą
Gdańsk
Szczecin
Koszalin
Darłowo
Słupsk
Goleniów *
Stargard *
Toruń
Kraków
Wrocław
Chełmno
Elbląg
Deventer *
Kampen *
Zutphen *
Wismar *
Stralsund *
Greifswald *
Anklam *
Rewal (Tallinn)
Parnawa (Pärnu)
Dorpat (Tartu)
Fellin (Viljandi)
Ryga
Wenden (Cēsis)
Kokenhuza (Koknese)
Lemsal (Limbaži)- Roop (Straupe)
Windawa (miasto) (Ventspils)
Goldingen (Kuldiga)
Wolmar (Valmiera)
Królewiec (Kaliningrad)
.png&filetimestamp=20081225070339){kind=small}
* – miasta do dziś określające się jako "miasto hanzeatyckie". Niemieckie miasta hanzeatyckie stosują w związku z tym jako oznaczenie tablic rejestracyjnych samochodów pierwszą literę H (Hansestadt – miasto hanzeatyckie): HB = Brema, HH = Hamburg, HGW = Greifswald, HL = Lubeka, HRO = Rostock, HST = Stralsund, HWI = Wismar; wyjątkiem jest tu kilkunastotysięczne dziś Hansestadt Anklam, gdzie samochody rejestrowane są pod literami OVP (odnoszącymi się do nazwy powiatu Ostvorpommern – wschodnie Pomorze Przednie).
W Rostocku istnieje klub piłkarski Hansa Rostock.
edytuj Literatura
- Phillippe Dollinger, Dzieje Hanzy, Gdańsk 1975
- Henryk Samsonowicz, Późne średniowiecze miast nadbałtyckich. Warszawa 1968
edytuj Zobacz też
edytuj Linki zewnętrzne
- Hanza (strona w języku niemieckim)